Vergadering gr van 8/06/2026.
Domeinhoofd mens welzijn en vrije tijd
BIJKOMEND DAGORDEPUNT INGEVOLGE ART. 21 VAN HET DECREET OVER HET LOKAAL BESTUUR - JAN PEUMANS - BEVORDERING VAN HET GEBRUIK VAN HET DIALECT
Aanleiding, feiten, context
Motivatie
Onlangs was Edwin Wolfs vroegere voorzitter van de cultuurraad op het tv programma Man bijt hond over gebruik van dialectwoorden en hun betekenis.
Dialect werd lang aanzien als een slecht gebruik tijdens de studies te beginnen vanaf de kleuterklas tot universiteit.
Wie dialect gebruikte was niet meteen de beste student en dus gingen wij allemaal overschakelen naar het Algemeen Nederlands.
Riemst is een van de weinige gemeenten waar er verschillende dialecten worden gesproken.
Tongerlands, Bilzerlands en Maaslands.
De heemkundige kring Bilisium gaf onlangs deel 2 van haar Bilzers woordenboek uit geschreven door Patrick Slechten.
Ongelooflijk hoeveel woorden in het dialect die wij steeds minder gebruiken omdat wij het niet spreken en omdat wij het dialect niet kennen.
Het Bilzers woordenboek toont dat duidelijk aan.
De Millerse Gazet publiceert nog steeds van Guy Peeters dialectteksten en in het blad van Heemkunde Kanne stond steeds v’r Kalle Kanners van de grote kenner van het dialect Twajn Bettens
Inmiddels al de 93ste aflevering.
In Limburg kennen wij Veldeke Bels(j) Limburg die hun blad ’t Velleke uitgeven
Kortom er mogen wat meer iniatieven genomen worden om ons dialect te bewaren. En de gemeente mag door ook financiele inspanningen voor doen.
Juridisch kader
nvt
Financieel kader
Mogelijk kosten voor cursussen en dialectwoordenboek.
Onze vragen in dit verband
Welke inspanningen heeft de gemeente tot op heden gedaan om het dialect te bevorderen?
Word er in het onderwijs aandacht besteed aan het dialect?
Besluit
Wij stellen aan de gemeenteraad het volgende voor:
- 1. De namen van de agglomeratieborden worden bij vervanging uitgebreid met de dialectnaam van het desbetreffende dorp.
- 2. De gemeente organiseert in het dienstencentrum Onder de linde cursussen dialect samen met lokale vrijwilligers die dit engagement willen aangaan
- 3. Eenmaal per jaar zal tijdens de gemeenteraad uitsluitend dialect worden gesproken.
- 4 De gemeente onderzoekt de mogelijkheid om een dialectenwoordenboek uit te geven waarin typische Riemsterse woorden aan bod komen.
Juridische gronden
artikel 21 van het Decreet Lokaal Bestuur van 22 december 2017 en latere wijzigingen;
artikel 3, §1 van het huishoudelijk reglement van de gemeenteraad en raad voor maatschappelijk welzijn van 3 februari 2025;
Toelichting schepen
1. Agglomeratieborden
Dialectnamen mogen niet op de officiële borden F1a/F1b worden toegevoegd, omdat deze verkeersborden wettelijk vastgelegde modellen zijn.
Een apart informatie- of welkomstbord met de dialectnaam is eventueel wel mogelijk, maar vraagt nog verder onderzoek naar vormgeving en kostprijs.
Officieel tweetalige plaatsnamen vormen een uitzondering, omdat beide benamingen officieel erkend zijn.
2. Lokaal Dienstencentrum
Er is momenteel geen vraag naar een structureel cursusaanbod rond dialect.
De meeste bezoekers beheersen het dialect al en zien dit niet als een leerbehoefte.
Dialect krijgt wel een plaats binnen bestaande activiteiten, zoals erfgoedprojecten, ontmoetingen en intergenerationele initiatieven.
Het beleid kiest voor integratie van dialect binnen bestaande werking, niet voor aparte cursussen.
Bij toekomstige vraag kan een uitgebreider aanbod onderzocht worden.
3. Gemeenteraad in dialect
De gemeenteraad moet volgens de taalwetgeving in het Nederlands verlopen.
Dialect heeft geen officieel statuut als bestuurstaal.
Debatten en besluitvorming in dialect zijn daarom niet toegestaan.
4. Cultuur en dialectwoordenboek
Het dialectwoordenboek wordt gezien als een erfgoedproject dat identiteit, kennisdeling en verbondenheid stimuleert.
Samen met heemkundige kringen worden initiatieven ontwikkeld om dialect bij jongeren onder de aandacht te brengen.
Eerdere projecten waren onder meer strips, tentoonstellingen, fotoboeken en straatnaamborden.
Verdere projecten hangen af van vrijwilligers en de prioriteiten van de heemkundige verenigingen.
5. Onderwijs
De focus blijft op het versterken van het Nederlands, met aandacht voor lokaal erfgoed en dialect.
Via het programma “Ken je gemeente” maken leerlingen van het derde leerjaar kennis met Riemst en het lokale dialect.
Scholen organiseren daarnaast eigen initiatieven, zoals dialectverhalen, activiteiten met grootouders en gebruik van lokale publicaties.
De gemeente ondersteunt en faciliteert, terwijl de pedagogische verantwoordelijkheid bij de scholen blijft.
6. Opvang en activiteiten (BOA)
Dialect kan op een speelse en informele manier bijdragen aan identiteitsvorming, verbondenheid en contacten tussen generaties.
Mogelijke activiteiten zijn verhalen, theater, creatieve workshops, erfgoedspelen en samenwerkingen met woonzorgcentra.
De diensten werken al aan een activiteitenaanbod rond dit thema voor 2026-2027.
artikel 1:
Na deze toelichting vraagt raadslid Peumans géén stemming.